Doradztwo zawodowe
Doradca zawodowy to osoba udzielająca pomocy - w formie grupowych i indywidualnych porad zawodowych - młodzieży i osobom dorosłym w wyborze zawodu, kierunku kształcenia i szkolenia. Uwzględnia przy tym ich możliwości psychofizyczne i sytuację życiową, a także potrzeby rynku pracy oraz możliwości systemu edukacyjnego, współpracuje z rodzicami i nauczycielami w procesie orientacji zawodowej uczniów. Doradca zawodowy wykorzystuje w tym celu wiedzę o zawodach, znajomość psychologicznych i pedagogicznych technik, diagnozę rynku pracy oraz techniczne środki przekazywania informacji zawodowej.
Do zadań doradców zawodowych należy w szczególności:
- systematyczne diagnozowanie zapotrzebowania uczniów na informacje edukacyjne i zawodowe oraz pomoc w planowaniu kształcenia i kariery zawodowej;
- gromadzenie, aktualizacja i udostępnianie informacji edukacyjnych oraz zawodowych właściwych dla danego poziomu kształcenia;
- wskazywanie uczniom, rodzicom i nauczycielom dodatkowych źródeł informacji dotyczących: rynku pracy, trendów rozwojowych w świecie zawodów i zatrudnienia, wykorzystania posiadanych uzdolnień i talentów przy wykonywaniu przyszłych zadań zawodowych, instytucji i organizacji wspierających funkcjonowanie osób niepełnosprawnych w życiu codziennym i zawodowym, alternatywnych możliwości kształcenia dla uczniów z problemami emocjonalnymi i dla uczniów niedostosowanych społecznie, programów edukacyjnych Unii Europejskiej;
- udzielanie indywidualnych porad uczniom i rodzicom;
- prowadzenie grupowych zajęć aktywizujących, przygotowujących uczniów do świadomego planowania kariery i podjęcia roli zawodowej;
- koordynowanie działalności informacyjno - doradczej prowadzonej przez szkołę;
- wspieranie w działaniach doradczych rodziców i nauczycieli poprzez organizowanie spotkań szkoleniowo - informacyjnych, udostępnianie informacji i materiałów do pracy z uczniami.
PRZYDATNE POJĘCIA:
Doradztwo zawodowe
Doradztwo zawodowe to pomoc polegająca na udzieleniu indywidualnej porady zawodowej na kolejnych etapach dokonywania wyboru typu szkoły, kierunku kształcenia zatrudnienia, przekwalifikowywania się, ponownego zatrudnienia w przypadku utraty pracy. Porada taka wymaga interakcji zachodzącej między radzącym się uczniem bądź dorosłym a udzielającym porady - doradcą zawodowym. Podstawą porady są informacje na temat:
- osoby, której udziela się pomocy (jej zainteresowań, zdolności, cech charakteru, temperamentu, stanu zdrowia itp.). Informacje te uzyskuje się na podstawie m.in.: badań testowych, wyników badań lekarskich, rozmowy itp.;
- możliwości kształcenia, treści pracy w zawodzie oraz wymagań stawianych kandydatom do zawodu, a także możliwości zatrudnienia, przekwalifikowania itp.
Istotnym elementem porady jest przekazywanie tych informacji w odpowiedni sposób - tak, aby zainteresowana osoba ich nie odrzuciła.
(B. Wojtasik Warsztat doradcy zawodu. Aspekty pedagogiczno-psychologiczne. Wydawnictwa Szkolne PWN, Warszawa 1997).
Poradnictwo zawodowe
Poradnictwo zawodowe to system długofalowych i wieloetapowych działań wychowawczych towarzyszących jednostce w trakcie jej rozwoju zawodowego. Obejmuje ono całokształt działań związanych z udzielaniem pomocy zarówno uczniom, jak i dorosłym w planowaniu, tworzeniu i rozwoju kariery zawodowej przynoszącej jednostce satysfakcję i sukces zawodowy (K. Lelińska Orientacja i poradnictwo zawodowe. "Nowa Edukacja Zawodowa" 2/2000).
Podstawowym celem poradnictwa zawodowego jest stymulacja rozwoju zawodowego młodzieży i dorosłych prowadząca do umożliwienia aktywnego i samodzielnego wyboru własnej drogi zawodowej. Cel ten może być spełniony poprzez zapewnienie odpowiednich warunków i środków, a także opracowanie specjalnych, zróżnicowanych odpowiednio do wieku danych osób, programów i metod, które umożliwią im:
- poznanie siebie, swoich słabych i mocnych stron,
- poznanie zawodów: zadań i czynności, wymagań psychofizycznych stawianych, kandydatom do zawodów,
- poznanie dróg prowadzących do określonego zawodu: szkół lub kursów, które pozwalają uzyskać kwalifikacje zawodowe,
- wykształcenie umiejętności podejmowania decyzji,
- opanowanie zasad i technik relaksujących, radzenia sobie ze stresem,
- właściwe zaprezentowanie siebie,
- poznanie zasad komunikowania niewerbalnego,
- pisanie podań, ofert, listów motywacyjnych, życiorysów zawodowych (CV).
Orientacja zawodowa
Orientacja zawodowa to długofalowa działalność wychowawcza, obejmująca swym zasięgiem wszystkie działania wychowawcze - szkoły, rodziców i innych osób, grup oraz instytucji - mające na celu przygotowanie młodzieży do podejmowania kolejnych decyzji edukacyjno-zawodowych oraz planowania kariery zawodowej. Przygotowanie to następuje przez:
- przekazywanie uczniom informacji o możliwościach kształcenia na różnych poziomach oraz etapach rozwoju zawodowego oraz możliwościach zatrudnienia po ukończeniu nauki i zdobyciu zawodu;
- kształtowanie umiejętności samopoznania i samooceny predyspozycji psychofizycznych;
- kształtowanie aktywnej postawy wobec własnej kariery zawodowej, na podstawie wskazywania roli aspiracji edukacyjnych i zawodowych w życiu jednostki oraz roli pozytywnej motywacji do dalszego kształcenia
(S. Szajek Orientacja i poradnictwo zawodowe. Wydawnictwa Szkolne PWN, Warszawa xxx; W. Rachalska Problemy orientacji zawodowej. WSiP, Warszawa 1987).
Doradca zawodowy w PCDN i PPP udostępnia wszystkim zainteresowanym:
- zbiory informacji zawodowej (teczki informacji zawodowej, przewodniki po zawodach, programy komputerowe),
- informacje o możliwościach szkolenia lub doskonalenia zawodowego, podstawowe informacje prawne dotyczące bezrobocia i zatrudnienia,
Doradca pomaga klientowi zgłaszającemu się po poradę:
- w osiągnięciu znajomości samego siebie, jego zdolności, zainteresowań i właściwości warunkujących przydatność do określonego zawodu,
- w zrozumieniu i dokonaniu obiektywnej oceny sytuacji w jakiej się znalazł,
- w rozwiązaniu problemu, wyzwoleniu aktywności i inicjatywy oraz podjęciu trafnej decyzji,
- zgromadzeniu niezbędnych do wejścia na rynek informacji o: sytuacji zatrudnieniowej na rynku pracy, zakładach pracy, możliwościach zdobycia zawodu, technikach aktywnego poszukiwania pracy,
- instytucjach i organizacjach świadczących bezrobotnym różne formy pomocy.